|
|
De Egel
Mijn
spreekbeurt gaat over egels.
Ik heb de
volgende punten:
Wat zijn egels?
Waar vind je egels?
Als een egel de weg wil oversteken
Wat eet een egel nog meer
Kan een egel ziek worden?
Jachttechnieken van de egel
Winterslaap
Paartijd in de lente
Egels gaan ook naar school
Help de egels de winter door
1. Wat zijn egels?
Egels zijn zoogdieren.
Bij zoogdieren worden de jongen gezoogd bij de moeder. Bij de egel drinken pas geboren egels melk bij de moeder-egel.
Egels noemen we ook insecteneters.
Insecten zijn bijvoorbeeld: vliegen, vlinders, kevertjes. Allemaal dieren met zes poten.
Slakken eten onze planten op. Daarom noemen we slakken schadelijke dieren. Omdat een egel die schadelijke dieren eet, noemen wij hem een nuttig dier.
2. Waar vind je egels?
Egels zijn bijna overal in ons land. Ze willen goed kunnen wegkruipen. Dat zijn gebieden waar bosjes zijn of heggen en kreupelhout. Ze schuilen ook graag onder boomwortels en takkenbossen.
Op snelwegen zie je ze vaak. Maar dan zijn ze meestal dood. Helemaal platgereden. Er worden ook wel andere dieren op onze wegen doodgereden, maar het meest egels.
Vooral in juli en augustus. Het is dan vakantietijd en zijn er veel auto’s op de weg.
In oktober zijn er weer veel dode egels. Dit zijn dan veel jongen. Ze zijn zich nog niet bewust van alle gevaren.
3. Als een egel de weg wil oversteken.
Egels gaan het liefst ’s morgens, ’s avonds en in de nacht op jacht. Ze letten niet op auto’s, maar gaan gewoon de weg oversteken. Vroeger kon dat gewoon. Toen waren er zandwegen en lang niet zo veel verkeer. Nu is dat wel anders.
Egels gaan de weg op, omdat ze daar voedsel vinden. Allerlei insecten vliegen zich dood tegen de auto’s. Ze vallen op de weg en de egels komen ze dan opeten.
Maar als er een auto aankomt….
Een egel vlucht niet, maar rolt zich op. Dit is een reactie wat ze doen bij gevaar.
Een egel is een echt prikbeest. Wil je het naar de overkant van de straat brengen, dan kun je met een zakdoek of handdoek de egel aan beide zijden onder de buik oppakken en naar de overkant brengen.
4. Wat eet een egel nog meer.
Soms kun je in de zomer zomaar een egel tegenkomen. De egel is op zoek naar voedsel. In de zomer is er genoeg. Er zijn dan duizendpoten, oorwormen, pissebedden en andere dieren die wij griezelig vinden. Maar de egel vindt ze juist lekker.
Egels eten alle kleine dieren in de tuin: sprinkhanen, kevertjes en spinnen. Egels zijn ook dol op wormen en slakken.
En muizen lusten ze ook graag. Meestal zijn de muizen wel te snel, maar als een egel een nest met muizen vindt zijn ze verloren.
En ook muizen zijn schadelijk.
Egels zijn ook dol op eieren van fazanten, patrijzen en kieviten
Deze vogels broeden op de grond. Zelfs hun jongen zijn niet veilig voor egels.
Soms pakt een egel een hagedis, die niet vlug genoeg is. Of een kikker die te laat wegspringt.
De naam “insecteneter” is dus eigenlijk niet goed,
want een egel eet veel meer dan insecten alleen.
5. Kan een egel ziek worden?
Een egel kan ook ziek worden net als alle andere dieren.
Er zijn mensen die zeggen dat een egel ongevoelig is voor addervergif, maar dat is niet waar.
Pasgeboren egels drinken melk bij de moeder. Heb je dus jonge egels dan kun je die verzorgen met babymelk.
Heb je een moeder met jongen, dan hoef je alleen maar voor de moeder te zorgen. Laat ze vooral veel met rust.
Halfvolwassen en volwassen egels moet je nooit melk geven. Je mag alleen water geven. Egels krijgen van melk diarree en zullen erg ziek worden en dood gaan. Egels zijn namelijk vleeseters en drinken nooit melk in de vrije natuur.
6. Jachttechnieken van de egel.
Egels lijken rustige dieren, maar ze worden erg actief als ze een slak tegenkomen. Ze schudden er heftig mee met hun kop en slurpen zo de slak naar binnen.
Als een egel een giftige adder tegenkomt dan geven zijn stekels wel een goede bescherming. Alleen zijn snuitje en zijn buik zijn kwetsbaar. Als hij daar gebeten worden dan sterft hij na enkele uren. De egel komt voorzichtig dichterbij de slang. De egel houdt zijn buik tegen de grond en drukt zijn kop zo ver mogelijk omlaag. De stekels voor op zijn kop steken vooruit. Zo krijgt de adder geen kans om te bijten.
Soms blijven deze twee vijanden wel een uur tegenover elkaar zitten. En dan schiet de egel plotseling vooruit en bijt de slang vlak achter zijn kop. De adder wordt helemaal opgegeten. Ook de giftanden.
7. Winterslaap.
In de winter, als het koud wordt zijn er geen insecten meer. Wormen en slakken kruipen ook dieper in de grond. Een egel kan dan geen voedsel meer vinden. Ze beginnen een winterslaap.
Een winterslaap is heel wat anders dan gewoon slapen. Het is iets heel wonderlijks.
Ze liggen dan ergens onder een hoop takken of bladeren of onder een berg afval. Of ze zoeken een plaatsje in een hol onder een boom.
Als de buitentemperatuur gedaald is tot ongeveer 10 graden Celsius valt de egel in slaap. Hij rolt zich dan helemaal op. De stekels steken dan alle kanten uit. Zo is hij goed beschermd als een kat of hond hem vindt.
De temperatuur van de egel daalt dan langzaam tot 15 à 17 graden. En dat is nu zo wonderlijk, want als dat bij een ander zoogdier gebeurt dan zullen deze doodgaan. Ook mensen zouden zoiets niet overleven.
Voedsel is eigenlijk brandstof. Het kacheltje in ons lichaam verbrand voedsel. Daardoor kan de egel en ook wij en alle andere dieren warm blijven. Het bloed vervoert de warmte door ons hele lichaam.
Bij de winterslaper brandt dit kacheltje heel zacht. Het bloed stroomt traag en het hart klopt langzaam.
Soms wordt een egel wakker in de winter. Het kacheltje gaat dan harder branden. En dat kost natuurlijk extra brandstof. Het is dus heel belangrijk dat de egel zich goed dik en vet heeft gegeten voordat de winterslaap komt. Zo komt een gezonde egel de winter door.
Als een egel wakker wordt rilt hij hevig en rekt zich uit. Hij trekt met zijn poten, zijn hele lijf schudt. Hij doet zijn ochtendgymnastiek. Zo wordt hij warm. Als de egel zich weer vlug genoeg kan bewegen en lopen, kruipt hij uit zijn nest.
8. Paartijd in de lente.
Mannetjes egels gaan om te paren op zoek naar een vrouwtje. De mannetjes zijn echte vechtersbazen. Om een vrouwtje te veroveren, vechten ze met hun stekels en bijten ze gemeen.
Na het paren blijven het mannetje en het vrouwtje nog een poosje bij elkaar. Maar kort voor de geboorte van de jongen wordt het mannetje weggejaagd. Dan ruimt het vrouwtje het oude nest netjes op en bekleedt het met bladeren, gras en ook wel stukjes papier.
Als alles goed gaat, worden in mei de eerst jonge egels geboren. Ze zijn 6 tot 9 cm. groot.
De jongen zijn doof en blind en dus erg hulpbehoevend. Gelukkig zorgt moeder egel goed voor ze. Zij blijft de eerste dagen bij haar kinderen om ze te zogen. Ze verlaat het nest dan niet en eet dan ook niet.
Als de kleintjes gaan slapen kruipen ze dicht tegen de warme buik van moeder aan. Je moet ze dan met rust laten anders gaat de moeder de jongen verslepen. Het kan dan moeilijk zijn om een nieuw nest te vinden. De moeder kan een jong verliezen en dat gaat dan dood van de honger en kou.
9. Egels gaan ook naar school
De jonge egeltjes krijgen ook les. Ze moeten leren wat ze wel en wat ze niet mogen eten.
Eerst sleept moeder wel voedsel aan, maar de kleintjes mogen er alleen nog maar aan snuffelen.
Ze moeten eerst geleerd hebben wat goed is. Dan pas laat moeder toe dat ze ervan eten.
Als de jonge egeltjes acht weken oud zijn is de moeder opeens niet meer lief.
Dan blaast en bijt de moeder. Ze jaagt de kinderen weg. Die moeten nu maar voor zichzelf zorgen. Het zijn dan nog maar hele kleine beestjes.
10. Help de egels de winter door.
In augustus worden er ook nog wel egeltjes geboren. Die worden niet altijd groot en vet genoeg om de winter door te komen.
Ook maken de broertjes en zusjes ruzie om het voedsel. De sterksten krijgen dan het meeste.
Zwakke en magere beestjes zou je dan het beste in huis kunnen nemen, maar dat mag niet! Egels zijn beschermd en het is verboden om ze in gevangenschap te houden.
Het is ook verschrikkelijk moeilijk om voor ze te zorgen. Ze laten zich rustig doodhongeren naast een volle etensbak, als het voedsel hen niet aanstaat.
Bovendien kun je moeilijk eten in de winter voor ze vinden.
Wat moet je dan doen?
Je kunt bellen naar de Dierenbescherming of Dierenopvang. Daar weten ze wel een adres waar je ze heen kunt brengen.
Voor ons is er in Almere een adres voor dierenopvang. Telefoonnummer 036-5386280. Hun website is dierenambulance-almere.nl of almere.dierenbescherming.nl
Een dierenarts zou je ook kunnen vragen om te helpen.
En zo help je de egels toch de winter door….
Dit was mijn spreekbeurt.
Zijn er nog vragen?
Dit was mijn spreekbeurt
over de egel. Heeft iemand nog vragen?
Wil je nog meer lezen over de egel? Klik dan hier
of ga naar mijn links.
